49 derecelik çöl sıcaklığında 9 metre derinliğe iniyorlar: Klimasız serinlik sunan yer altı kasabası
Tunus’un güneyinde bulunan Matmata kasabasındaki halk, aşırı çöl sıcaklıklarına karşı yaşam alanlarını toprağın 9 metre derinine kazılan devasa çukurların etrafına inşa ediyor. Yüzeydeki sıcaklığın 49 santigrat dereceyi aştığı bu bölgede uygulanan yer altı mimarisi, herhangi bir mekanik iklimlendirme sistemi olmadan iç mekanların dışarıdan yaklaşık 15 derece daha serin kalmasını sağlıyor.
DOKUZ METRE DERİNLİKTE KURULAN YER ALTI MİMARİSİ
Yukarıdan bakıldığında tamamen boş bir çöl arazisi izlenimi veren Matmata yerleşimi, derinliği dokuz metreye ulaşan geniş çukurlardan oluşuyor. Yerleşimciler bu çukurların kenarlarına yaşam alanları oyarak inşa ediyor. Bazı yapılar iki katlı olarak tasarlanırken, yaşam üniteleri dikey ve yatay düzlemde genişletiliyor.
ÇÖLÜN ORTASINDAYKEN ODALAR NASIL BAĞLANIYOR?
Farklı çukurların tabanındaki yaşam alanları, yer altından açılan tünellerle birbirine bağlanıyor. Kasabanın genelindeki yolların bazıları doğrudan bu yer altı konutlarının çatılarının üzerinden geçiyor. Çöl zemininde yürüyen bir kişi, yüzeyin altında devam eden yaşamı ve tünel ağlarını fark etmeden ilerleyebiliyor.
KLİMA OLMADAN 15 DERECE SERİN HAVADA YAŞAM
Toprak kütlesinin sağladığı doğal yalıtım, yaz aylarında 49 santigrat derecenin üzerine çıkan çöl sıcaklığının iç mekanlara ulaşmasını engelliyor. Yerin metrelerce altına kazılmış odalar, elektrikli veya mekanik bir soğutma sistemi olmaksızın dış ortama göre 15 derece daha düşük bir sıcaklık seviyesini korumayı başarıyor. Bu termal denge, sert iklim koşullarına rağmen iç mekanlarda sürekli barınma imkanı sunuyor.
Çölün zeminine gizlenmiş olan bu özgün mimari yapı, Star Wars serisinin çekimlerinde set olarak kullanılmasıyla uluslararası düzeyde tanındı. Yapımından sonra dünya genelinde dikkatleri üzerine çeken kasaba, çöl şartlarında geliştirilen pasif iklimlendirme ve yer altı yerleşim modelinin en belirgin örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.
