Aritmi belirtileri nelerdir?

Aritmi, kalbin normal ritminin bozulması ve kalbin çok hızlı, çok yavaş ya da düzensiz atması durumudur. Bazı aritmiler herhangi bir belirtiye yol açmadan rutin muayene sırasında fark edilirken, bazıları günlük yaşamı etkileyen yakınmalara neden olabilir. Aritmi belirtileri kişiden kişiye değişebileceği gibi ritim bozukluğunun türüne, süresine ve kalbin genel sağlık durumuna göre de farklılık gösterebilir.

Kalp çarpıntısı, göğüste düzensiz atım hissi, nefes darlığı, baş dönmesi ve bayılma aritminin en sık görülen belirtileri arasındadır. Bununla birlikte bu belirtiler farklı kalp ve akciğer hastalıklarında da ortaya çıkabilir. Bu nedenle özellikle tekrarlayan veya şiddetlenen şikâyetlerde doktor değerlendirmesi önemlidir.

Aritmi nedir?

Kalp, kanı vücuda pompalamak için düzenli elektriksel uyarılarla çalışır. Bu elektriksel sistemde meydana gelen sorunlar kalp atımının ritmini etkileyebilir. Kalbin dakikadaki atım sayısının normalden yüksek olması taşikardi, normalden düşük olması ise bradikardi olarak adlandırılır. Kalp atımlarının düzensizleşmesi de aritmi kapsamında değerlendirilir.

Kalp ritim bozuklukları kalbin kulakçıklarında veya karıncıklarında gelişebilir. Atriyal fibrilasyon, en sık görülen ritim bozukluklarından biridir. Bunun yanı sıra erken atımlar, supraventriküler taşikardi ve ventriküler ritim bozuklukları da aritmi çeşitleri arasında yer alır.

Aritmi belirtileri nelerdir?

Aritmi belirtileri bazı kişilerde hafif ve kısa süreli olabilir. Bazı durumlarda ise acil değerlendirme gerektiren ciddi yakınmalar ortaya çıkabilir. En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Kalp çarpıntısı: Kalbin hızlı, güçlü, düzensiz veya tekleyerek attığı hissedilebilir.
• Göğüste düzensiz atım hissi: Kalbin bir an durakladığı, ardından güçlü bir atım yaptığı düşünülebilir.
• Nefes darlığı: Özellikle efor sırasında veya ritim bozukluğu devam ederken nefes almak zorlaşabilir.
• Baş dönmesi ve sersemlik: Kalbin vücuda yeterli kan pompalayamaması nedeniyle görülebilir.
• Bayılma veya bayılacak gibi olma: Beyne giden kan akımının kısa süreli azalması sonucunda ortaya çıkabilir.
• Göğüs ağrısı veya baskı hissi: Özellikle kalp damar hastalığı bulunan kişilerde önem taşır.
• Halsizlik ve çabuk yorulma: Kalp ritminin düzensiz olması, vücudun ihtiyaç duyduğu kan akımının azalmasına neden olabilir.
• Terleme ve endişe hissi: Ritim bozukluğuna eşlik edebilir.
• Egzersiz kapasitesinde azalma: Daha önce kolay yapılan aktiviteler sırasında çabuk yorulma görülebilir.

Aritmi belirtileri nasıl hissedilir?

Kalp çarpıntısı

Çarpıntı, aritminin en bilinen belirtisidir. Kalbin göğüste hızla çarptığı, düzensiz attığı, titrediği veya “teklediği” hissedilebilir. Bazı kişiler çarpıntıyı göğüs bölgesinde, bazıları ise boyun veya boğazda hisseder. Çarpıntı birkaç saniye sürebileceği gibi dakikalarca ya da daha uzun süre devam edebilir.

Baş dönmesi ve bayılma

Kalp ritmi çok hızlandığında veya yavaşladığında kalbin pompaladığı kan miktarı azalabilir. Bu durum baş dönmesine, göz kararmasına, denge kaybına ve bayılma hissine yol açabilir. Gerçek bayılma, özellikle egzersiz sırasında meydana geliyorsa, mutlaka tıbbi açıdan değerlendirilmelidir.

Nefes darlığı ve yorgunluk

Ritim bozukluğu kalbin verimli çalışmasını engellediğinde kişi günlük aktiviteler sırasında nefes darlığı yaşayabilir. Merdiven çıkarken çabuk yorulma, normalden daha düşük eforla dinlenme ihtiyacı duyma ve genel halsizlik de aritmiyle ilişkili olabilir.

Göğüs ağrısı

Göğüs ağrısı aritmi sırasında ortaya çıkabilir; ancak kalp krizi gibi daha ciddi durumların da belirtisi olabilir. Göğüste baskı, sıkışma, yanma veya ağrıya nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı ya da kola ve çeneye yayılan ağrı eşlik ediyorsa acil yardım alınmalıdır.

Aritmi belirtileri ne zaman acildir?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa acil sağlık hizmetlerine başvurulmalıdır:

• Şiddetli veya geçmeyen göğüs ağrısı
• Nefes almakta belirgin güçlük
• Bayılma veya bilinç kaybı
• Çok hızlı ya da düzensiz kalp atımıyla birlikte baş dönmesi
• Yüzde, kolda veya bacakta ani uyuşma ve güçsüzlük
• Konuşma bozukluğu, bilinç bulanıklığı veya ani görme değişikliği
• Kalp çarpıntısının birkaç dakikadan uzun sürmesi ve kişinin kendini kötü hissetmesi

Özellikle atriyal fibrilasyon gibi bazı ritim bozuklukları pıhtı ve inme riskini artırabilir. Ani başlayan konuşma bozukluğu, yüzün bir tarafında düşme veya vücudun bir bölümünde güçsüzlük görülmesi acil müdahale gerektirir.

Aritmi belirtileri ile benzer şikâyetler arasındaki fark

Çarpıntı her zaman aritmi anlamına gelmez. Stres, yoğun kaygı, uykusuzluk, fazla kafein tüketimi, susuz kalma, ateş ve bazı ilaçlar da kalp atımının hızlanmasına neden olabilir. Bununla birlikte şikâyetin tekrarlaması, dinlenme hâlinde ortaya çıkması veya baş dönmesi ve nefes darlığıyla birlikte görülmesi durumunda değerlendirme yapılmalıdır.

Aritmi neden olur?

Aritminin birçok farklı nedeni olabilir. Kalp damar hastalıkları, daha önce geçirilmiş kalp krizi, kalp kapak hastalıkları, kalp yetmezliği ve doğuştan kalp hastalıkları ritim bozukluğu riskini artırabilir. Bunun dışında yüksek tansiyon, tiroit hastalıkları, kansızlık, elektrolit dengesizlikleri ve uyku apnesi de aritmiye zemin hazırlayabilir.

Yoğun stres, aşırı kafein veya enerji içeceği tüketimi, alkol, sigara, bazı soğuk algınlığı ilaçları ve uyarıcı maddeler de kalp ritmini etkileyebilir. Her çarpıntının nedeni aynı olmadığı için kişisel değerlendirme gerekir.

Aritmi tanısı nasıl konur?

Doktor, öncelikle belirtilerin ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, hangi durumlarda ortaya çıktığını ve eşlik eden şikâyetleri değerlendirir. Tanı için aşağıdaki yöntemlerden yararlanılabilir:

• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin elektriksel aktivitesini kısa süre içinde gösterir.
• Holter monitörü: Kalp ritmini genellikle 24 saat veya daha uzun süre kaydeder.
• Olay kaydedici: Daha seyrek ortaya çıkan çarpıntıların kaydedilmesine yardımcı olur.
• Ekokardiyografi: Kalbin yapısını ve çalışma gücünü değerlendirir.
• Kan testleri: Tiroit işlevleri, kansızlık ve elektrolit dengesizlikleri araştırılabilir.
• Stres testi: Efor sırasında ortaya çıkan ritim sorunlarını incelemek için uygulanabilir.

Aritmi tedavi edilir mi?

Aritmi tedavisi, ritim bozukluğunun türüne, nedenine ve kişinin genel sağlık durumuna göre planlanır. Her aritmi için ilaç veya girişimsel tedavi gerekmez. Bazı kişilerde düzenli takip ve yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir.

Gerekli durumlarda kalp ritmini düzenleyen ilaçlar, kalp hızını kontrol eden tedaviler, pıhtı oluşumunu önleyen ilaçlar, kateter ablasyonu, kalp pili veya implante edilebilir kardiyoverter defibrilatör gibi seçenekler değerlendirilebilir. Tedavi kararı mutlaka kardiyoloji uzmanı tarafından verilmelidir.

Aritmi belirtilerini azaltmak için neler yapılabilir?

• Kafein, enerji içeceği ve alkol tüketimini sınırlayın.
• Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun.
• Yeterli su tüketin ve uzun süreli açlıktan kaçının.
• Düzenli ve kaliteli uyku uyuyun.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri ve uygun fiziksel aktivitelerden yararlanın.
• Doktor önerisi olmadan ilaç veya bitkisel ürün kullanmayın.
• Çarpıntı sırasında nabzınızı ve şikâyetin ne kadar sürdüğünü not edin.
• Kalp hastalığınız veya yüksek tansiyonunuz varsa kontrollerinizi aksatmayın.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

İlk kez ortaya çıkan, tekrarlayan, giderek sıklaşan veya günlük yaşamı etkileyen çarpıntı ve ritim düzensizliklerinde doktora başvurulmalıdır. Ailede ani kalp ölümü öyküsü bulunması, bilinen kalp hastalığı olması, çarpıntının egzersiz sırasında başlaması ya da bayılma ile birlikte görülmesi daha hızlı değerlendirme gerektirir.

Unutmayın: Aritmi belirtileri kişiden kişiye değişebilir ve bazı ritim bozuklukları hiçbir belirti vermeyebilir. Şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma veya ani nörolojik bulgular varsa vakit kaybetmeden acil yardım alınmalıdır. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; tanı ve tedavi için sağlık uzmanına başvurulmalıdır.